أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

112

قانون ( فارسى )

بقيه‌اى از آن باقى است ، بىدرنگ اسكنجبين همراه افشره‌هاى ادرارآور به بيمار بده و يا بزرها و بيخ گياهان ادرارآور با اسكنجبين بپزد و بيمار اسكنجبين را بخورد . اين را نيز بدان ! كه علاج تب نوبهء دست‌برندار و هميشگى همان علاج تب نوبهء يك اندر ميان است . ليكن بايد براى علاج تب نوبهء دست‌برندار در رسانيدن و پخته گردانيدن مادهء خلط سبب تب مراعات بيشترى به كار برى . براى سردى بخشيدن به بدن بيمار ، بزر خيار و بزر كاسنى را - كه در اين زمينه ويژگى دارند - كوبيده در اسكنجبين قاطى كنى و بهم زنى و بيمار بخورد و بعد از مدت دو ساعت آبجو بنوشد . غذاى بيمار بايد لطيف باشد . در سرآغاز پيدايش تب نوبهء دست‌برندار حقنهء نرم و نرمىبخش به شكم و ادرار دادن بيمار را در نظر داشته باش ! اما در اوايل بيمارى نبايد بيمار را به شدت اسهال دهى ، پس داروى بسيار اسهال‌آور مده ! شكم نرمى بيمار را به وسيلهء شربت بنفشه و آب‌ميوه‌هاى ملين تأمين كن ! حقنه مايه بايد نرم باشد و تنها ليونت بخشد نه اينكه بيمار را اسهال كند . علاج تب نوبهء ناخالص علاج تب نوبهء ناخالص با علاج تب نوبهء خالص تفاوتهايى دارد ، علاج تب نوبهء ناخالص حدودا همان علاج تبهاى ناشى از خلط سردمزاج را مىخواهد . ممكن است در حالت وجود تب نوبهء خالص ، در انتظار رسيدن ماده به پختگى درآمدنش لازم نباشند و اگر انتظار رسيده شدن ماده را بكشند همين قدر باشد تا تب به حالت پايين آمدن درمىآيد آنگاه به پاكسازى خلط عمل كنند . اين حالت كم‌انتظارى در حالتى كه تب نوبه ناخالص باشد جايز نيست . مثلا اگر تب‌دار تب نوبهء ناخالص قبل از پخته شدن خلط مايهء بيمارى - كه گفتيم بلغم با خلط صفرايى درآميخته است - مادهء خلط بلغمى نارسيده با خلطى ديگر كه به همان جاى متعفن شدن خلط درمىآيد مخلوط شود ، خلط متعفن شده مادهء لطيف را به نسبتى كه لطيف است تحليل مىبرد . خلط غليظ ( مادهء غليظ و پرمايهء خلط ) متعفن مىماند و خلط با وى آميخته نيز متعفن مىشود و درد بر درد مىافزايد . در حالت وجود تب نوبهء ناخالص نبايد هر روزه غذا يا شبه غذا به بدن بيمار راه يابد ؛ كه زيان در پى دارد . بايد روزى غذا بخورند و روزى نخورند . بايد نيروى زداينده و كمى گرمىبخش در غذاشان باشد . در مراحل اول بايد غذاى بيمار تب نوبهء ناخالص پرمايه‌تر از غذاى مرحلهء نخستين تب نوبهء خالص باشد . بعدا كم‌كم و به تدريج غذا لطيف و لطيف‌تر گردد . اين لطيف‌تر كردن غذا نخست بايد بيشتر وسيلهء گرسنه نگهداشتن بيمار باشد تا لطيف كردن غذا . بايد در علاج تب نوبهء ناخالص سردى بخشيدن به بدن بيمار كمتر از آن باشد كه در علاج تب نوبهء خالص لازم است . در ابتداى بيمارى اگر نياز به حقنه باشد ، بايد حقنه و مايهء حقنه تند و قوىتر از آن باشد كه در اين حالت در تب نوبهء خالص لازم است . بايد در علاج تب نوبهء ناخالص تا خلط سبب تب خام است بيمار را به شدت اسهال ندهند .